Deze bijdrage in De Burgemeesterspiegel is een redactionele reactie op een openbare column van burgemeester Jeroen Joon van 30-10-2026. Bekijk de oorspronkelijke publicatie.

Een veilige haven, maar graag zonder zwemvestplicht

Over storm, saamhorigheid en de vraag wie er overeind blijft als het weer én de samenleving tegenzitten.

De feiten: drie stormen en een burgemeester met natte voeten

Burgemeester Jeroen Joon publiceerde op 30 oktober een nieuwe column over stormachtige toestanden. Niet één storm, maar drie. Eerst is er de sociale storm rond Walibi Fright Nights en het station van Harderwijk, waar bezoekers zich volgens Joon ernstig misdroegen. Daarna volgt de meteorologische storm, met wind, regen, omgevallen bomen en ander ongemak dat buiten meestal minder romantisch is dan op een ansichtkaart. Ten slotte beschrijft Joon een sloeproeiwedstrijd met De Mac, waarbij de roeiers negentien kilometer door wind en golven moesten zien te komen.

Joon spreekt zijn waardering uit voor politie, NS-medewerkers, brandweer en gemeentelijke buitendienst. Die mensen zorgen ervoor dat een geweldsincident niet uitgroeit tot een grotere chaos en dat straten na stormschade weer bruikbaar worden. Ook vertelt hij over het roeien zelf: bijna tweeënhalf uur in een strak ritme, tegen wind en golven in. Pas na de finish zakt de hartslag weer naar een niveau waarop men vermoedelijk ook opnieuw een normaal gesprek kan voeren. ([harderwijkercourant.nl](https://www.harderwijkercourant.nl/lokaal/column/1323696/columnist-en-burgemeester-jeroen-joon-over-stormachtige-toest))

De boodschap van Joon: niemand trotseert de storm alleen

De centrale gedachte van de column is eenvoudig en herkenbaar. Het leven kan letterlijk en figuurlijk spoken. Mensen krijgen te maken met tegenwind, overlast, verlies, zorgen en persoonlijke problemen die van buitenaf niet altijd zichtbaar zijn. Volgens Joon moeten inwoners daarom naar elkaar omkijken en voor elkaar een veilige haven vormen.

Dat is een sympathieke boodschap. Sterker nog: het is moeilijk om ertegen te zijn zonder onmiddellijk over te komen als iemand die zelfs tegen een reddingsboei bezwaar maakt omdat die niet in het beleidsplan staat. Samenwerking, hulpvaardigheid en aandacht voor elkaar zijn geen zachte versieringen aan de rand van het bestuur. Ze zijn een voorwaarde voor een stad waarin mensen niet alleen naast elkaar wonen, maar ook bereid zijn iets voor elkaar te betekenen.

De burgemeester verbindt de verschillende stormen met elkaar. De relschoppers, de hulpverleners, de dakloze die beschutting zoekt, de fietser die tegen de wind in ploetert en de roeiers op het water: ze maken allemaal deel uit van dezelfde omgeving. De één veroorzaakt de storm, de ander probeert hem te beperken en een derde probeert er simpelweg doorheen te komen. Dat onderscheid is belangrijk. Saamhorigheid betekent niet dat iedereen automatisch evenveel gelijk heeft of dat we vooral gezamenlijk moeten applaudisseren voor wie de overlast veroorzaakt.

Een veilige haven is niet hetzelfde als een haven zonder golven

Joon heeft gelijk dat een gemeenschap niet alleen wordt gevormd door regels en voorzieningen. Er is ook iets nodig wat niet gemakkelijk in een raadsvoorstel past: opletten, aanspreken, helpen en soms gewoon even vragen hoe het gaat. De gemeente kan een straat schoonmaken, een station beveiligen en een brand blussen. Maar zij kan niet op ieder moment bij iedere voordeur aanbellen om te controleren of iemand nog een beetje overeind staat. Daar begint de verantwoordelijkheid van inwoners zelf.

Toch zit er ook een lastige vraag onder de vriendelijke boodschap. Wie bepaalt wat een veilige haven is? Voor de één is dat een stille straat. Voor de ander is het juist een levendig station, een evenement of een plek waar ruimte is voor spontaniteit. Veiligheid is noodzakelijk, maar zodra veiligheid uitsluitend wordt opgevat als afwezigheid van ieder risico, houden we uiteindelijk een gemeente over waarin zelfs het roeien eerst door een commissie moet worden goedgekeurd.

Een veilige haven moet bescherming bieden, maar mag geen afgesloten jachthaven worden. Mensen moeten zich veilig kunnen voelen zonder dat elke vorm van lawaai, drukte of onvoorspelbaarheid uit het openbare leven wordt weggepoetst. Dat vraagt om proportie. Wie zich misdraagt, moet worden aangepakt. Wie pech heeft door een storm, moet worden geholpen. Wie gewoon een beetje anders beweegt dan de gemiddelde beleidsnota, moet niet meteen als maatschappelijke windkracht twaalf worden behandeld.

De helden die pas opvallen als het misgaat

Een sterk onderdeel van Joon’s column is de aandacht voor mensen die doorgaans pas zichtbaar worden wanneer er iets misgaat. Politieagenten, NS-medewerkers, brandweerlieden en medewerkers van de buitendienst staan zelden centraal zolang alles goed gaat. Hun werk is geslaagd wanneer het publiek nauwelijks merkt hoeveel moeite dat heeft gekost. Dat is ongeveer de ondankbaarste vorm van succes die er bestaat.

Bij een incident op het station zien reizigers vooral vertraging, spanning of afgesloten deuren. Bij stormschade zien inwoners een omgevallen boom en een geblokkeerde straat. Achter die beelden staan mensen die midden in de nacht uitrukken, onder druk beslissingen nemen en na afloop doorgaan wanneer de rest van de stad weer naar binnen gaat. Het is terecht dat Joon hen bedankt.

Maar waardering mag niet blijven steken in een nette alinea met een uitroepteken. Als samenleving moeten we ook bereid zijn te kijken naar de omstandigheden waarin deze mensen hun werk doen. Wie permanent meer incidenten, agressie en drukte moet opvangen met dezelfde mensen en middelen, krijgt op den duur geen veilige haven maar een lekke reddingssloep. Een bedankje is waardevol. Goede arbeidsomstandigheden, duidelijke grenzen en voldoende capaciteit zijn nog waardevoller.

De roeisloep als bestuursmetafoor

De roeitocht van De Mac levert Joon zijn belangrijkste beeld: een ploeg komt alleen vooruit wanneer de roeiers hetzelfde ritme houden. Dat is een bruikbare metafoor voor Harderwijk. Een stad beweegt niet vooruit doordat één persoon hard trekt, maar doordat bestuur, hulpdiensten, instellingen, ondernemers en inwoners elkaar niet voortdurend uit het ritme varen.

Dat klinkt eenvoudig totdat de eerste tegenwind zich meldt. Dan blijkt of er echt gezamenlijk wordt geroeid of dat sommige deelnemers vooral aanwijzingen geven vanaf een droog bankje aan de kant. Samenwerking is niet alleen een woord voor toespraken bij een lintje. Zij wordt getest bij overlast, bij zorgen om kwetsbare inwoners, bij drukte in de openbare ruimte en bij de vraag wie verantwoordelijkheid neemt als iets tussen wal en schip dreigt te vallen.

Ook hier is enige nuchterheid nodig. Niet iedereen hoeft hetzelfde te denken, hetzelfde te stemmen of dezelfde boot te kiezen. Een gemeenschap kan best tegen de stroom in discussiëren. Het gaat erom dat verschillen niet automatisch omslaan in vijandigheid en dat kritiek niet wordt behandeld als een meteorologisch verschijnsel dat men zo snel mogelijk moet wegblazen.

De redactionele duiding: kijk naar elkaar, maar kijk ook naar het systeem

Joon schrijft warm en menselijk over omzien naar elkaar. Die oproep verdient steun. Tegelijk moeten we voorkomen dat alle verantwoordelijkheid bij inwoners wordt neergelegd. Als iemand dakloos is, is een vriendelijke buur belangrijk, maar niet voldoende. Als geweld het station onveilig maakt, is sociale betrokkenheid noodzakelijk, maar professionele handhaving eveneens. Als een storm een straat blokkeert, kunnen inwoners elkaar waarschuwen, maar uiteindelijk moeten deskundige mensen de boom veilig verwijderen.

Saamhorigheid is dus geen vervanging voor bestuur. Het is de menselijke laag die bestuur geloofwaardig maakt. Een gemeente die vraagt om naar elkaar om te kijken, moet zelf ook laten zien dat meldingen serieus worden genomen, hulp bereikbaar is en inwoners niet verdwalen tussen loketten, formulieren en doorverwijzingen. Anders wordt ‘veilige haven’ een fraaie term voor: zoek het samen maar uit.

De column van Joon is daarom het sterkst als uitnodiging, niet als eindconclusie. Ja, let op elkaar. Ja, waardeer de mensen die bij nacht en ontij klaarstaan. Ja, besef dat ook achter de voordeur stormen kunnen woeden. Maar vraag daarnaast wie de dijken onderhoudt, wie de reddingsboten bestuurt en waarom sommige mensen steeds opnieuw in het water terechtkomen.

Tot slot: de storm komt terug

De burgemeester eindigt met de constatering dat dit vast niet de laatste storm was. Dat lijkt een veilige voorspelling; zelfs het weerbericht kan daar weinig tegenin brengen. De vraag is niet of er nieuwe stormen komen, maar hoe Harderwijk ermee omgaat.

Een goede stad is niet een stad waar nooit iets gebeurt. Het is een stad waar mensen niet onmiddellijk alleen komen te staan wanneer er wél iets gebeurt. Waar hulpverleners worden gerespecteerd, overlast niet wordt gebagatelliseerd en kwetsbaarheid niet wordt weggelachen. Waar de overheid haar rol neemt en inwoners de hunne. En waar men, als het even kan, samen de boot recht houdt zonder eerst te vragen wie precies de eigenaar van de peddel is.

Joon heeft gelijk: een storm trotseer je zelden alleen. Maar een veilige haven ontstaat ook niet vanzelf. Daarvoor zijn aandacht, moed, vakmanschap en soms gewoon een extra paar handen nodig. En als het water daarna weer kalm wordt, mag er best even worden nagepraat. Wel graag aan wal. Dat scheelt een hoop administratie.