Harderwijk heeft deze week een begroting vastgesteld die tegelijk geruststellend en licht ontnuchterend is. Geruststellend, omdat de cijfers voor 2027-2030 door de raad zijn aangenomen. Ontnuchterend, omdat de inwoner bij afval, riool en waterzorg vooral merkt dat financiële degelijkheid zelden in muntgeld terugkomt.

De raad stemde donderdag 12 november in met de begroting. CDA, ChristenUnie, Gemeentebelang, PRO en VVD stemden voor; D66 en Harderwijk Anders stemden tegen. Daarmee is de financiële basis onder het nieuwe gemeentebestuur gelegd. De coalitie van Gemeentebelang, ChristenUnie, VVD en CDA trad pas in juli aan. Vier maanden later staat er dus een begroting. Dat is bestuurlijk gezien bijna topsport: eerst een akkoord schrijven, dan een college installeren en vervolgens constateren dat de rioolbuis zich weinig aantrekt van politieke vernieuwing.

De centrale les van deze week: Harderwijk kan uitstekend vooruitkijken. Soms zelfs zó uitstekend dat de toekomst al gemeentelijke grond bezit voordat zij precies weet wat zij erop gaat bouwen.

De begroting: sluitend, maar niet kosteloos

De raad heeft de begroting 2027-2030 vastgesteld en geld voor volgend jaar vrijgemaakt. Ook is er 150.000 euro uit de algemene reserve voorzien voor onvoorziene uitgaven en verplichte begrotingsaanpassingen, waaronder extra middelen voor lesmateriaal. Dat is op zichzelf verstandig: een gemeente die geen ruimte laat voor verrassingen, wordt vanzelf verrast door een kapotte brug, een nieuwe rijksregeling of een Excel-bestand met ambities.

Maar een sluitende gemeentebegroting is niet hetzelfde als een stille portemonnee. In de begrotingsuitgangspunten stijgt het vaste deel van de afvalstoffenheffing van 195 naar 210 euro. Een aanbieding van een minicontainer gaat van 8 naar 9 euro; een klepopening van een ondergrondse container van 1,60 naar 1,80 euro. De riool- en waterzorgheffing voor woningen staat voorlopig op 221 euro, tegen 198 euro in 2026. De definitieve tarieven volgen nog bij de belastingverordeningen, maar de richting is inmiddels zo duidelijk als een afvalpas bij volle maan.

De OZB is bestuurlijk gezien de elegantste goocheltruc in het gemeentelijke repertoire. Het voorgestelde tarief voor woningeigenaren daalt van 0,0915 naar 0,0881 procent, mede doordat rekening wordt gehouden met een geschatte WOZ-stijging. Dat klinkt als een verlaging, en technisch is het ook een lager percentage. Alleen weet iedere woningeigenaar inmiddels dat een lager percentage op een hogere woningwaarde niet automatisch voelt als een kortingsbon. De wiskunde heeft geen mening; de aanslag meestal wel.

D66 en Harderwijk Anders stemden tegen de begroting. Dat is een helder politiek feit, geen bijsluiter in onzichtbaar lettertype. PRO stemde uiteindelijk voor, maar trok in de aanloop naar de begrotingsavond samen met D66 en Harderwijk Anders wel op bij een reeks voorstellen over onder meer woonlasten, sociale middelen, onderwijs, cultuur en minimaregelingen. Het is precies het soort avond waarop de raad bewijst dat politieke samenwerking soms verrassend breed is, zolang de uiteindelijke knop ‘voor begroting’ maar afzonderlijk wordt ingedrukt.

Hierden koopt tijd, met een huis erbij

Een van de meest concrete besluiten kwam uit Hierden. De raad stemde in met de aankoop van Lageweg 52 voor 1,21 miljoen euro. De gemeente wil daarmee zelf de regie houden op toekomstige woningbouw en op de ontsluiting van achterliggende gronden die al gemeentelijk eigendom zijn.

De aankoop is bedoeld voor een ontwikkeling die volgens het raadsvoorstel pas na 2040 is voorzien. Dat is geen kritiek op lange termijn denken; woningbouw is nu eenmaal geen maaltijdbezorging. Maar het blijft een prachtig Harderwijks beeld: de gemeente koopt vandaag een sleutel voor een deur die pas over veertien jaar opengaat. Wie zegt dat de overheid niet snel kan schakelen, onderschat de snelheid waarmee een ruimtelijke visie een generatie overspant.

De raad steunde de aankoop vrijwel unaniem. Daarbij is het inhoudelijk goed om te onthouden wat er wel en niet besloten is. De gemeente heeft geen nieuw woonwijkje besteld. Zij heeft strategische grond en een woning gekocht om later meer grip te hebben op een mogelijke gebiedsontwikkeling. Dat is minder spectaculair dan een bouwbord met artist impression, maar voor Hierden mogelijk wel belangrijker. Wie pas grond probeert te kopen wanneer alle plannen klaar zijn, koopt doorgaans vooral een hogere prijs.

Isolatie: eindelijk een pot waar warmte niet uit weglekt

Ook unaniem gesteund: 250.000 euro voor een subsidieregeling waarmee ondernemers slecht geïsoleerde bedrijfspanden kunnen aanpakken. De regeling moet op 1 januari 2027 ingaan en kan volgens het voorstel ongeveer negentien lokale bedrijven helpen.

Het is een overzichtelijk besluit, bijna verdacht overzichtelijk. Geld uit het duurzaamheidsfonds, isolatie in bedrijfspanden, lagere energievraag en een bijdrage aan de duurzaamheidsdoelen voor 2040. Geen geheimzinnig participatietraject met post-its in drie tinten groen, geen proefopstelling met een klankbordgroep die eerst nog moet vaststellen wat ‘toekomstbestendig’ precies voelt. Gewoon: muren, daken, isolatie. Soms is bestuurlijke daadkracht gelukkig minder ingewikkeld dan de naam van het programma waaronder zij wordt geboekt.

De regeling lost de energie- en verduurzamingsopgave vanzelfsprekend niet in haar eentje op. Maar zij maakt wel een concreet verschil voor een beperkt aantal ondernemingen. En wie wil dat een bedrijventerrein in 2040 energieleverend is, kan moeilijk beginnen met het wegwuiven van tocht in 2027.

Een beeld bij het ziekenhuis en een mininzicht bij Meerinzicht

De raad stelde daarnaast 30.000 euro beschikbaar voor een bronzen kunstwerk bij de heropening van het vernieuwde St Jansdal Ziekenhuis in 2027. Het ziekenhuis draagt zelf zorg voor het onderhoud; het beeld moet minstens dertig jaar zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. Ook dit voorstel kreeg brede steun.

Daar mag best een kleine bestuurlijke glimlach bij. In dezelfde vergadering waarin afvalkleppen duurder worden, reserveert Harderwijk geld voor een bronzen kunstwerk. Maar het is geen keuze tussen zorg of kunst: het ziekenhuis wordt vernieuwd, de gemeente draagt eenmalig bij aan een zichtbaar kunstwerk en het onderhoud ligt niet bij de gemeentelijke buitendienst. Zelfs de symboliek heeft hier dus een onderhoudscontract. Dat scheelt later tenminste een memo over patina.

Bij uitvoeringsorganisatie Meerinzicht was de boodschap minder bronzen, maar wel concreet: Harderwijk moet rekening houden met een verwachte tegenvaller van 49.000 euro over 2026. De raad stemde in met verwerking daarvan in de gemeentelijke geldplannen. Meerinzicht levert de gemeente veel diensten; deze week leverde de organisatie vooral een klein financieel inzicht op. Het is geen bedrag waarvoor het stadhuis in de verkoop hoeft, maar ook geen muntje dat onder in een bureaula verdwijnt.

De raad ontdekt de student, unaniem

De opvallendste politieke eensgezindheid kwam bij de motie voor een Harderwijkse Introductie Tijd, ingediend door D66, Harderwijk Anders en PRO. De motie werd unaniem aangenomen. Wethouder Jo van Egmond, met onderwijs in zijn portefeuille, moet uiterlijk 31 maart 2027 met de afhandeling komen.

Het idee past bij de ambitie om Harderwijk ook als onderwijsstad zichtbaarder te maken voor mbo-studenten. De precieze uitwerking moet nog volgen; een motie is geen draaiboek, hoe graag de raad soms ook zou willen dat een besluit meteen inclusief polsbandje, plattegrond en regenponcho wordt geleverd.

Toch is de politieke betekenis groter dan het woord ‘introductie’ misschien doet vermoeden. D66, Harderwijk Anders en PRO dienden de motie in, maar de coalitie stemde mee. Daarmee kreeg Harderwijk deze week een zeldzaam lokaal product: een studentenplan zonder bestuurlijke ontgroening. De raad was er al uit voordat de eerste student de weg naar het lokaal hoeft te vragen.

Veilige jaarwisseling: geen ontheffing, wel duidelijkheid

Burgemeester Jeroen Joon legde deze week ook formeel vast dat Harderwijk voor de jaarwisseling 2026-2027 geen ontheffingen verleent voor het afsteken van F2-vuurwerk door verenigingen of stichtingen. De beleidsregel is op 9 november gepubliceerd. Aanvragen voor de periode van 31 december 2026, 18.00 uur, tot 1 januari 2027, 02.00 uur, worden afgewezen.

De onderbouwing is serieus. De burgemeester wijst onder meer op de nieuwe landelijke regels, de beperkte tijd om een zorgvuldig aanvraagproces in te richten, benodigde specialistische kennis en capaciteit bij gemeente en ketenpartners, ervaringen met overlast en schade rond eerdere jaarwisselingen en de kwetsbaarheid van de historische binnenstad. De gemeentelijke schade door vuurwerk lag volgens de beleidsregel in eerdere jaren gemiddeld op 43.500 euro per jaar.

Dat is geen gezellig onderwerp en het verdient ook geen grap over schade, overlast of hulpdiensten. Wel is de bestuurlijke conclusie helder: Harderwijk kiest dit jaar voor ‘eerst uitvoerbaar, dan feestelijk’. De burgemeester gebruikt de ruimte die de wet biedt dus niet, juist omdat toezicht en beoordeling niet verantwoord genoeg kunnen worden georganiseerd. In ambtelijke taal heet dat capaciteitstekort. In gewone mensentaal: als je voor een veilige vuurwerkuitzondering eerst een halve vuurwerkacademie moet oprichten, is overslaan voorlopig de verstandigste lont.

De rode draad: regie is geen eindstation

Deze week ging Harderwijk over meer dan cijfers. De raad zette geld klaar voor isolatie, kocht grond voor een verre woningbouwtoekomst, betaalde mee aan kunst bij het ziekenhuis, verwerkte een tegenvaller bij Meerinzicht en gaf het college een opdracht voor studenten. Tegelijk koos burgemeester Joon voor duidelijkheid rond de jaarwisseling.

Dat is een behoorlijk pakket voor één raadsavond. Maar de grote vraag blijft niet of Harderwijk plannen kan vaststellen. Dat kan de stad inmiddels met de routine van een parkeerapp: tik, bevestig, volgend dossier. De vraag is of inwoners straks ook voelen dat de regie op grond, duurzaamheid, onderwijs en financiën meer oplevert dan een keurige map met besluiten.

Voorlopig is de begroting aangenomen, de grond gekocht, de isolatiepot gevuld en de vuurwerkontheffing opgeborgen. Harderwijk rijdt dus vooruit. Alleen bij de afvalcontainer blijkt de rit volgend jaar wel iets duurder.