Harderwijk beleefde deze week een klassiek staaltje gemeentelijke huishoudkunde: op papier is er voor 2027 ruim vijf miljoen euro over, maar in de praktijk gaat de afvalzak duurder de deur uit en krijgt ook het riool een steviger greep in de portemonnee. De begroting is sluitend; de kliko heeft daar vermoedelijk geen actieve herinnering aan.

Feitelijk: de begroting 2027-2030 rekent met €266,004 miljoen aan inkomsten, €260,967 miljoen aan uitgaven en dus een positief saldo van €5,037 miljoen voor 2027. Tegelijk zijn hogere tarieven voorgesteld voor afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing. De raad behandelt de begroting op 12 november; de belastingverordeningen volgen pas in december. Het zijn dus voorstellen, geen voldongen aanmaningen.

Maar wie thuis aan de keukentafel hoort dat er “ruimte in de begroting” is, denkt niet onmiddellijk: fijn, dan kost een klepopening van de ondergrondse container straks twintig cent meer. Die denkt eerder: ruimte? Mooi. Kan daar misschien mijn afvalbak in staan, want die wordt kennelijk te duur voor buiten.

Een begrotingsoverschot met een bijsluiter

De cijfers zijn helder genoeg om zelfs een raadsdebat zonder interruptiemicrofoon te overleven. Het vaste deel van de afvalstoffenheffing staat voor 2027 op €210, tegen €195 dit jaar. Een lediging van een 240-liter-restafvalcontainer zou van €8 naar €9 gaan; een inworp in een ondergrondse container van €1,60 naar €1,80. De riool- en waterzorgheffing voor een woning is begroot op €221, tegen €198 in 2026.

Feitelijk: de gemeente koppelt die rioolstijging aan de eerder gekozen spaarstrategie voor toekomstige investeringen in riolering, water en klimaatadaptatie. Dat is op zichzelf een verdedigbare boodschap. Riolen zijn nu eenmaal het soort infrastructuur waar je pas emotioneel aan gehecht raakt als zij onverwacht boven komen drijven. Preventief sparen is goedkoper dan met laarzen aan vergaderen.

Toch blijft het politieke ongemak zichtbaar. Een plus van vijf miljoen is geen kortingsbon voor inwoners, maar het maakt de vraag wel legitiem hoe ruim de gemeente haar kostendekkendheid precies wil interpreteren. Harderwijk zegt: we sparen voor ondergrondse vervanging. Inwoners horen: wij betalen nu alvast voor de dag dat de straat openligt. Beide zinnen kunnen tegelijk waar zijn; dat is het mooie én irritante van gemeentefinanciën.

Wethouder Wilco Mazier heeft als portefeuillehouder financiën en mobiliteit dus een week waarin de rekenmachine en de parkeerautomaat opvallend vaak naar elkaar keken. De begroting bevat namelijk ook een parkeeropgave. Eerder is besloten de opbrengsten uit parkeerbelasting met €1,4 miljoen te verhogen door gratis parkeren gefaseerd af te schaffen; de begroting meldt dat bij de tweede tussentijdse rapportage van 2026 duidelijk moet worden in hoeverre die taakstelling werkelijk is gehaald.

Daar komt de VVD deze week precies tussendoor gereden. Politiek standpunt: de fractie vraagt het college om een pas op de plaats met betaald parkeren in Waterfront en Zeebuurt, met meer onderbouwing, communicatie en aandacht voor draagvlak. De VVD wijst onder meer op mogelijke parkeerdruk en verkeersveiligheid. Een openbaar collegeantwoord op die vervolgvragen was in de onderzochte periode nog niet gepubliceerd.

Dat levert een fraaie bestuurlijke parkeerdriehoek op: de begroting rekent op opbrengsten, de VVD vraagt om remmen, en bewoners willen vooral weten waar hun auto straks staat. In Harderwijk is betaald parkeren daarmee niet alleen mobiliteitsbeleid, maar ook een vorm van relationele therapie tussen straat, stadhuis en spreadsheet. De gemeente moet vooral voorkomen dat “draagvlak” straks de enige vrije plek blijkt te zijn.

Hierden koopt tijd, geen woningbouw van morgen

Op 15 oktober besprak de commissie Stad & Omgeving de voorgestelde aankoop van Lageweg 52 in Hierden. Feitelijk: het gaat om woning, bijgebouwen, erf en cultuurgrond in het gebied dat in het programma Hierden Dorp “Grote Varen” heet. De overeengekomen aankoopsom bedraagt €1.186.750 kosten koper. De raad moet nog besluiten.

De gemeente noemt de aankoop strategisch maatschappelijk belangrijk voor een toekomstige uitbreiding met woningbouw. Dat klinkt alsof er maandag een makelaar met een bouwhelm door Hierden fietst, maar zo snel gaat het niet. Dit is grondpolitiek in zijn zuiverste vorm: nu kopen om later niet met lege handen én een wanhopig post-itbriefje bij een projectkaart te staan.

De schop blijft dus voorlopig in de kast. Maar die kast is wel alvast van de gemeente.

In dezelfde commissievergadering lag een voorstel voor €250.000 aan subsidie voor het isoleren van slecht geïsoleerde bedrijfspanden. De regeling zou vanaf januari 2027 beschikbaar moeten komen voor bedrijfspanden van vóór 2012 met geen of een slecht energielabel, buiten Lorentz III. Wethouder Marcel Heldoorn kreeg daarmee een dossier waarin isolatie eindelijk niet alleen betekent dat de overheid zich indekt, maar ook dat ondernemers minder warmte door hun gevel zien vertrekken.

Het contrast is aardig. Voor woningbouw koopt Harderwijk grond voor een verre toekomst; voor verduurzaming wil zij meteen geld klaarzetten. De stad oefent dus tegelijk in vooruitdenken en tochtstrippen. Wie zegt dat lokaal bestuur geen samenhang kent, heeft nog nooit een gemeentelijke agenda gelezen met één oog dicht.

Zorg: hier geen potjesgrap, maar een noodzakelijke reparatie

De week kende ook bestuur dat niet om een gevatte vergelijking vraagt, maar om precisie. Vanaf 21 oktober geldt een tijdelijke regeling voor bepaalde pgb-houders die door het verdwijnen van de Regeling dienstverlening aan huis met hogere werkgeverslasten te maken kregen. Feitelijk: informele zorgverleners met een arbeidsovereenkomst van maximaal drie dagen per week kregen vanaf 1 januari 2026 recht op werknemersverzekeringen zoals WW en Ziektewet. Daardoor kunnen lopende pgb’s ontoereikend worden.

De tijdelijke beleidsregel van Harderwijk, Ermelo en Zeewolde compenseert onder voorwaarden de daadwerkelijk verschuldigde extra werkgeverslasten. Het is geen algemene verhoging en niet iedere zorgsituatie valt eronder. Maar het principe is belangrijk: zorg die al was toegekend, moet niet plotseling vastlopen omdat de loonadministratie een extra verdieping heeft gekregen.

Dat is bestuurlijk misschien minder spectaculair dan een nieuw plein, een vlag of een parkeerzone, maar voor betrokken inwoners veel wezenlijker. Soms is goed gemeentebestuur simpelweg voorkomen dat een landelijke wetswijziging thuis op de bank ontploft. Geen confetti, geen fotomoment, wel continuïteit. En daar mag best eens een raadzaal stil van worden.

Tegelijk verscheen een vernieuwde financiële verordening, met regels over begroting, rechtmatigheid, doelmatigheid, interne controle en de jaarlijkse sturing op reserves en voorzieningen. Vrij vertaald: het gemeentegeld krijgt niet ineens meer ogen, maar er wordt wel beter op gelet welke pot waarvoor dient. Harderwijk probeert daarmee te voorkomen dat een eenmalige reserve zich gedraagt als een vaste inkomstenbron. Dat is verstandig. Wie thuis één keer een belastingteruggave krijgt en daarop alvast structureel een jacuzzi begroot, eindigt meestal met een koud bad.

Een zorgkavel, vier parkeerplaatsen en vragen die nog in de wacht staan

Ook Harderweide kreeg een concreet stukje toekomst. De gemeente is op 19 oktober gestart met de uitgifte van kavel 12 aan de Akerdreef: 753 vierkante meter voor een bijzondere woonvorm met maatschappelijke meerwaarde. Denk aan kleinschalig wonen voor mensen met dementie, 24-uurszorg, een gezinshuis, vrouwenopvang of tijdelijk verblijf voor zorgbehoevenden. Het plan voorziet in één zelfstandige woning met meerdere onzelfstandige zorgunits en vier parkeerplaatsen op eigen terrein.

Dat is een klein perceel met een grote opdracht: een passend thuis organiseren voor mensen die extra ondersteuning nodig hebben. De selectie sluit op 15 januari 2027. De gemeente zoekt dus geen gebouw met een fraai bordje, maar een initiatief dat de woorden ‘passend thuis’ ook buiten de brochure waarmaakt. Vier parkeerplaatsen zijn daarbij administratief geregeld; geborgenheid laat zich gelukkig niet in vakken tekenen.

Politiek bleef het deze week bovendien behoorlijk vragen regenen. Het CDA stelde op 19 oktober schriftelijke vragen over wateroverlast en de geschiktheid van De Wijde Wellen. Feitelijk: in het raadsinformatiesysteem stond bij publicatie nog geen antwoord van het college. PRO wacht ondertussen op inhoudelijke beantwoording van vervolgvragen over Academiestraat 5; het systeem bevat wel een uitstelbrief. Dat is geen schandaal en ook geen oplossing. Het is vooral de bestuurskundige variant van een afhaalbericht: uw antwoord wordt voorbereid.

Wie de gemeentelijke actualiteit volgt, ziet zo de rode draad. Harderwijk wil grond veiligstellen, riolen toekomstbestendig maken, zorg repareren, bedrijfspanden isoleren, parkeeropbrengsten halen en tegelijk bewoners beter meenemen. Dat zijn allemaal verdedigbare doelen. Maar het woord dat steeds terugkomt is niet ‘uitvoering’, maar ‘straks’: straks een besluit, straks een regeling, straks een antwoord, straks een nieuwe woonvorm, straks een parkeerstrategie die iedereen begrijpt.

De stad moet vooruit, maar wel met richtingaanwijzer

De nieuwe collegeperiode begon pas in juli. Dat verklaart waarom de begroting nog vooral een financieel geraamte is en het politieke vlees later moet volgen. Maar inwoners wonen niet beleidsarm. Zij betalen afvalkosten, zoeken een parkeerplek, wachten op betaalbare woningen, zorgen voor familie of vragen zich af waarom een straatplan altijd precies begint zodra je weet waar je auto staat.

Daar ligt de opdracht voor college en raad. Niet alleen zorgen dat de cijfers kloppen, maar ook vertellen welke keuze erachter zit, wie de rekening merkt en wanneer een voornemen daadwerkelijk een besluit wordt. Want een sluitende begroting is prettig. Een sluitend verhaal is nog beter.

Harderwijk heeft deze week laten zien dat zij vooruit wil. Prima. Maar laat de stad dan niet uitsluitend vooruitgaan op papier, met de inwoners erachteraan in een betaalde parkeerzone, terwijl de antwoorden nog op P8 staan te wachten.