Schulden verdwijnen niet doordat een formulier netjes wordt ingevuld. Dat was de praktische boodschap van een gezamenlijke thema-avond van Progressief Ermelo, PRO Harderwijk en PRO Zeewolde. Op dinsdag 29 september kwamen inwoners, ervaringsdeskundigen en professionals in De Gondelier in Ermelo bijeen om te praten over schuldhulpverlening. Twee dagen later werd duidelijk welke richting de organiserende partijen met de opbrengst op willen: eerder signaleren, eenvoudiger toegang tot hulp en meer aandacht voor de mens achter de betalingsachterstand.

De bijeenkomst is daarmee het belangrijkste nieuwe PRO-nieuws binnen de periode van 23 september tot en met 1 oktober. Het onderwerp sluit bovendien aan op de Harderwijkse politieke praktijk. De organisatie maakte bekend dat raadsleden de opgehaalde signalen willen meenemen naar de gemeenteraden van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. Voor PRO Harderwijk is dat geen vrijblijvende praatavond achteraf, maar een poging om een sociaal probleem te vertalen naar lokaal beleid.

Van schaamte naar vroegsignalering

Volgens het verslag van Harderwijkse Zaken zorgen schaamte, stress en ingewikkelde regels ervoor dat inwoners vaak pas laat om hulp vragen. Ervaringsdeskundigen vertelden dat mensen soms jarenlang blijven doorworstelen voordat zij ondersteuning zoeken. Ook na het oplossen van schulden kan de impact nog lang doorwerken. Daarom werd tijdens de avond gepleit voor betere nazorg, bijvoorbeeld door tijdelijke begeleiding van een budgetcoach.

Een ander terugkerend punt was dat schuldhulpverlening niet alleen een kwestie van geld is. Professionals benadrukten dat iedere situatie anders is en dat hulp begint met luisteren, overzicht creëren en zoeken naar de vraag achter de vraag. Dat klinkt minder spectaculair dan een nieuw beleidsprogramma, maar het heeft wel één voordeel: iemand die vastloopt in zes regelingen heeft meestal weinig aan een zevende regeling met een nog langere toelichting.

Als voorbeeld werd een aanpak uit Arnhem genoemd waarbij medewerkers actief contact zoeken met inwoners met financiële problemen. Door letterlijk van deur tot deur te gaan, werden mensen bereikt die anders buiten beeld bleven. Volgens het verslag bleef meer dan de helft van de bereikte inwoners twee jaar later schuldenvrij. Dat voorbeeld werd tijdens de avond genoemd als onderstreping van het belang van vroegsignalering en persoonlijk contact.

Wat PRO Harderwijk hiermee doet

De Harderwijkse fractie organiseerde de avond samen met de progressieve partijen in Ermelo en Zeewolde. In een aankondiging vooraf schreef PRO Harderwijk dat inwoners in de regio kunnen vastlopen in betalingsachterstanden, regels en regelingen, zonder dat dit aan de buitenkant zichtbaar is. De partij wilde het onderwerp uit de taboesfeer halen en ruimte bieden aan ervaringsverhalen, deskundige inbreng en vragen uit de zaal.

Na afloop gaven de betrokken raadsleden aan dat zij de signalen meenemen naar hun eigen gemeenteraden. Voor Harderwijk betekent dat voorlopig nog geen vastgesteld voorstel, gewijzigde verordening of toegezegd budget. Dat onderscheid is belangrijk: er ligt een politieke agenda, maar nog geen concreet raadsbesluit. De volgende stap is dus vooral de vertaling van de avond naar voorstellen en bespreking in de gemeenteraad.

De feitelijke opbrengst is op dit moment vooral inhoudelijk. De organisatoren noemen drie richtingen: betere vroegsignalering, toegankelijkere ondersteuning en een mensgerichte aanpak. Ook werd gesproken over de rol van werkgevers, vrijwilligersorganisaties zoals SchuldHulpMaatje en initiatieven als Wijzer in Geldzaken. Voor jongeren kwamen hulpmiddelen zoals de Quickstart-app aan bod.

Langs het partijprogramma

PRO: in lijn met het programma. Het verkiezingsprogramma van PRO noemt preventie en vroege signalering van betaalproblemen expliciet. De partij wil dat hulp dichter bij inwoners wordt georganiseerd, onder meer via wijkteams en laagdrempelige steunpunten. Ook pleit PRO voor meer maatwerk binnen de schuldsanering. De thema-avond sluit dus rechtstreeks aan op bestaande programmapunten; nieuw is vooral dat de partij deze onderwerpen regionaal gezamenlijk bespreekbaar heeft gemaakt.

Van avond naar agenda

De komende politieke vraag is wat er met de opbrengst gebeurt. Wordt vroegsignalering in Harderwijk uitgebreid? Kunnen inwoners sneller bij een vast aanspreekpunt terecht? Komt er structurele nazorg na een schuldregeling? En wordt er actief contact gezocht met mensen die hulp mijden of de weg naar de gemeente niet kennen?

PRO heeft op die vragen tijdens de bijeenkomst nog geen uitgewerkt Harderwijks maatregelenpakket gepresenteerd. Dat is geen tekortkoming zolang de partij duidelijk maakt wat de status is: de avond was bedoeld om ervaringen en ideeën op te halen. Maar de politieke geloofwaardigheid zit uiteindelijk niet in het aantal ervaringsverhalen of de lengte van de paneldiscussie. Die zit in de vraag of inwoners later merken dat hulp eerder komt, begrijpelijker wordt en minder vaak verdwaalt in het gemeentelijke papierwoud.

Voorlopig heeft PRO daarmee vooral een onderwerp zichtbaar gemaakt dat doorgaans pas aandacht krijgt wanneer de problemen al groot zijn. De partij wil de voordeur eerder vinden. Nu moet nog blijken of daar in Harderwijk ook een herkenbare gemeentelijke route achter zit.