Deze bijdrage in De Burgemeesterspiegel is een redactionele reactie op een openbare column van burgemeester Jeroen Joon van 2-10-2026. Bekijk de oorspronkelijke publicatie.

Een sterk team word je niet zomaar — maar een stad ook niet

Feiten. Burgemeester Jeroen Joon publiceerde op 2 oktober een nieuwe column over de voorbije weken. Hij schrijft over het nieuwe college, dat samen tijd heeft genomen om elkaar beter te leren kennen en te spreken over samenwerking. Ook kijkt hij terug op een tweedaagse bijeenkomst met burgemeesters en deskundigen uit de veiligheidsregio. Daar kwamen onder meer de bescherming van kinderen tegen criminelen, maatschappelijke weerbaarheid, complottheorieën, politiehonden en de omgang met mensen met verward gedrag aan bod.

Verder noemt Joon het bezoek van de minister-president en twee ministers aan Harderwijk. Volgens hem is daar al veel over bericht. Het meest persoonlijke deel van zijn column gaat over een lunchbezoek aan een inwoner. Met drie papieren zakjes vol broodjes, fruit, drinken en een toetje ging hij op bezoek. Het gesprek met deze inwoner, die veel van de wereld had gezien en tegelijk kritisch naar de huidige tijd keek, maakte indruk op hem. De burgemeester sluit af met een uitnodiging aan alle Harderwijkers en Hierdenaren om samen met hem te lunchen.

De boodschap van Joon. De column gaat niet over één besluit of één bestuurlijk conflict. Het is vooral een verslag van ontmoeting en vorming. Een nieuw college moet niet alleen plannen maken, maar ook leren samenwerken. Burgemeesters moeten niet alleen vergaderen over veiligheid, maar ook begrijpen welke problemen in de praktijk op inwoners en hulpdiensten afkomen. En een burgemeester moet niet uitsluitend achter een bureau of aan een vergadertafel zitten, maar ook bij inwoners aan de keukentafel aanschuiven.

Dat klinkt verstandig. Besturen is tenslotte geen estafette waarbij iedereen alleen zijn eigen honderd meter loopt en daarna het stokje zo snel mogelijk aan de volgende doorgeeft. Een gemeente is meer een groepsopdracht waarbij de handleiding ontbreekt, de deadline voortdurend verschuift en minstens drie deelnemers achteraf zeggen dat zij het anders hadden begrepen.

De duiding. Joon legt terecht nadruk op samenwerking. Zeker een nieuw college moet elkaar leren kennen. Verschillende achtergronden, karakters en politieke ideeën kunnen een kracht zijn, maar alleen als mensen elkaar niet uitsluitend ontmoeten wanneer er een microfoon aanstaat. Een paar dagen samen op pad kan dan nuttig zijn. Niet omdat bestuurders tijdens een heisessie plotseling tot bestuurlijke verlichting komen, maar omdat samenwerken nu eenmaal gemakkelijker wordt als men weet wie er naast je zit, waar diegene wakker van ligt en hoe iemand reageert als het programma uitloopt.

De echte test komt echter niet tijdens de kennismaking, maar bij de eerste moeilijke keuzes. Een team is niet sterk omdat de sfeer tijdens een gezamenlijke bijeenkomst prettig was. Een team is sterk wanneer bestuurders elkaar aanspreken, informatie delen, verantwoordelijkheid nemen en een besluit kunnen uitleggen aan inwoners die er niet automatisch blij van worden. De groepsfoto na afloop is aardig. De notulen, de uitvoering en de bereikbaarheid daarna zijn belangrijker.

Ook de veiligheidsbijeenkomst verdient aandacht. De onderwerpen die Joon noemt zijn niet bepaald lichte gespreksonderwerpen. Kinderen beschermen tegen criminelen, omgaan met complottheorieën, maatschappelijke weerbaarheid en overlast door mensen met verward gedrag vragen meer dan goede bedoelingen. Ze vragen samenwerking tussen gemeenten, politie, zorg, onderwijs, justitie en inwoners. Bovendien vragen ze om geduld. Wie denkt dat een tweedaagse bijeenkomst een ingewikkeld maatschappelijk probleem oplost, heeft waarschijnlijk ook wel eens gedacht dat een nieuw wachtwoord de hele digitale overheid veiliger maakt.

Toch is overleg tussen bestuurders en deskundigen noodzakelijk. Problemen houden zich immers niet aan gemeentegrenzen of aan de agenda-indeling van een raadscommissie. Een jongere die door criminelen wordt geronseld, een inwoner die in de war raakt of een buurt die wordt overspoeld door online desinformatie: het zijn geen dossiers die netjes in één gemeentelijke la blijven liggen. De waarde van zo’n bijeenkomst zit daarom niet alleen in de gesprekken, maar in wat er daarna concreet gebeurt. Wie belt wie? Welke hulp is beschikbaar? Hoe snel wordt er gehandeld? En hoe merken inwoners dat de weerbaarheid niet alleen een beleidswoord is?

Het meest aansprekende deel van de column is misschien wel het lunchbezoek. Niet vanwege de inhoud van het menu, hoewel een krentenbol met een toetje bestuurlijk vermoedelijk minder risico draagt dan een diner met zeven gangen en een ingewikkelde wijnkaart. Het gaat om de ontmoeting zelf. Een inwoner is geen inspraakavond, geen zienswijze en geen nummer in een systeem. Aan een tafel komen soms ervaringen boven die in een beleidsnotitie nooit zichtbaar worden.

Daar zit tegelijk de opdracht voor de gemeente. Een lunchbezoek is waardevol, maar het mag geen incidenteel bestuurlijk uitstapje blijven. De vraag is hoe zulke gesprekken doorwerken in het dagelijks bestuur. Wat neemt de burgemeester mee naar het college? Welke signalen komen op de agenda? En hoe voorkomen we dat de papieren zakjes met broodjes wel bij de inwoner aankomen, maar de lessen uit het gesprek onderweg ergens tussen het stadhuis en de volgende vergadering blijven liggen?

De uitnodiging om samen te lunchen is sympathiek. Ze verlaagt de drempel en maakt het burgemeesterschap menselijk. Tegelijk is het goed om nuchter te blijven. Niet iedere inwoner heeft tijd, behoefte of vertrouwen om met de burgemeester aan tafel te gaan. Ook inwoners die niet aanschuiven, moeten invloed kunnen hebben. Via de gemeenteraad, wijkcontacten, participatie, meldingen, gesprekken met ambtenaren en gewoon een overheid die terugbelt wanneer dat is toegezegd.

De kern. Joon schrijft over een gemeente die elkaar wil vinden: collegeleden onderling, burgemeesters in de regio, deskundigen en inwoners. Dat is een positieve boodschap. Maar verbinding wordt pas geloofwaardig als zij ook zichtbaar wordt wanneer de agenda minder feestelijk is. Bij zorgen over veiligheid. Bij overlast. Bij moeilijke besluiten. Bij inwoners die niet met een uitnodiging op de lunchlijst staan, maar wel dagelijks met de gevolgen van beleid te maken hebben.

Een sterk team word je inderdaad niet zomaar. Daarvoor zijn tijd, vertrouwen en een beetje zelfkennis nodig. Hetzelfde geldt voor een sterke gemeente. Die ontstaat niet alleen tijdens bijzondere weken, ministeriële bezoeken of goed georganiseerde bijeenkomsten. Zij wordt vooral gebouwd op gewone dagen, wanneer iemand belt met een probleem, een buurt vragen heeft en een bestuurder moet kiezen tussen de makkelijke formulering en de eerlijke uitleg.

De burgemeester heeft de broodjes meegenomen. Nu is het aan het hele bestuur om ook de boodschappen van tafel mee te nemen naar het stadhuis. Liefst zonder dat daar eerst een nieuwe tweedaagse voor nodig is.