Harderwijk stond maandag 21 september landelijk in de bouwspotlights. Minister-president Rob Jetten bezocht met de ministers voor Volkshuisvesting en Langdurige Zorg het Waterfront, als onderdeel van de landelijke Taskforce Versnelling Woningbouw. Volgens de Rijksoverheid was het werkbezoek nadrukkelijk gekoppeld aan het actieplan voor snellere woningbouw. De lokale boodschap: hier wordt gebouwd, en Harderwijk mag laten zien hoe dat ondanks alle ruimtelijke, financiële en procedurele hobbels kan.

Dat is politiek prettig beeldmateriaal voor een gemeente die tot 2035 duizenden woningen wil toevoegen. Maar op dinsdag 22 september kwam er ook een minder flatterend woningbouwdossier nadrukkelijk in beeld. VRMG, op basis van onderzoek van Omroep Gelderland, meldde dat Harderwijk eerder 425.000 euro rijksbijdrage ontving voor woonwagenstandplaatsen, terwijl er nog geen nieuwe standplaats is gerealiseerd. Volgens die berichtgeving dreigt de subsidie te moeten worden terugbetaald als uitstel uitblijft.

De gemeente heeft in haar eigen huisvestingsverordening vastgelegd dat zij werkt aan 65 tot 85 extra woonwagenstandplaatsen bovenop de bestaande locaties, met als ambitie realisatie vóór 2030. Het verschil tussen die beleidsambitie en de actuele uitvoering is daarmee niet slechts een voetnoot in een dossiermap. Het is een bestuurlijke opdracht die inmiddels behoorlijk luid op tafel ligt.

Grote bouwlocaties vooruit, kleine doelgroep wacht

De tegenstelling is politiek relevant, juist omdat beide dossiers over dezelfde schaarse grond en dezelfde gemeentelijke uitvoeringskracht gaan. Waterfront is een groot, zichtbaar ontwikkelgebied met veel partners en landelijke belangstelling. Woonwagenstandplaatsen zijn kleinschaliger, maar de gemeentelijke opgave is niet minder concreet. Een werkbezoek met helmen en hesjes levert nog geen bouwrijpe locatie op; ruimtelijke ordening heeft helaas geen sneltoets, hoe graag Den Haag die ook zou willen.

Het regionale onderzoek noemt onder meer locatieonderzoek, financiële tegenvallers en vergunningprocedures als oorzaken van vertraging. De gemeente heeft via haar verordening in elk geval zelf erkend dat er behoefte is aan uitbreiding en dat woonwagenbewoners recht hebben op passende huisvesting, inclusief ruimte om in familieverband te wonen. De politieke vraag voor het college is daarom niet óf die opgave bestaat, maar hoe snel een uitvoerbaar plan voor locaties, financiering en realisatie op tafel komt.

De raad houdt Nieuw Weiburg financieel in beweging

Terwijl het woonwagendossier om versnelling vraagt, koos de gemeenteraad op 17 september unaniem voor voortgang bij Nieuw Weiburg. De raad stemde in met een wijziging van de grondexploitatie: de verwachte grondopbrengsten worden aangepast aan de definitieve afspraken met ontwikkelaars over circa 1.100 woningen. Daarmee blijft het financiële kader actueel en kan de samenwerking voor dit nieuwe stadsdeel verder.

Opvallend is dat hierbij alle fracties die in de stemming waren vertegenwoordigd vóór stemden. Op woningbouw blijkt de raad dus geregeld minder verdeeld dan het politieke landschap soms doet vermoeden. Ook de motie over de samenwerking binnen Meerinzicht, ingediend door CDA, D66, Harderwijk Anders, PRO en VVD, kreeg vervolgens steun van alle fracties. De deadline voor afdoening ligt op 31 maart 2027. Dat is geen groot ideologisch vuurwerk, maar wel een signaal dat coalitie en oppositie elkaar bij bestuurlijke organisatie kunnen vinden. In de lokale politiek is dat bijna exotischer dan een unanieme stemming over een accountant.

De volgende inhoudelijke proef komt al op donderdag 24 september. Dan bespreekt de commissie Stad & Omgeving het burgerinitiatief Onze Toekomst met de Weiburg. De initiatiefnemers vragen ruimte om een burgervariant uit te werken naast het bestaande traject. De commissie neemt die avond nog geen besluit, maar de bespreking laat wel zien dat de raad naast tempo ook ruimte moet houden voor betrokkenheid van inwoners. Bouwen gaat sneller met duidelijke keuzes; draagvlak verdwijnt sneller met onduidelijke keuzes.

Ook veiligheid rond het azc blijft op de politieke agenda

PRO diende op 21 september schriftelijke vragen in over de veiligheid en privacy van bewoners, vrijwilligers en medewerkers van het huidige en toekomstige azc in Harderwijk. Op het moment van publicatie was in het raadsinformatiesysteem nog geen antwoord van het college gepubliceerd. De vragen zijn daarmee een actuele politieke actie van de fractie, maar nog geen vastgesteld oordeel over de feitelijke situatie rond het azc.

Langs het partijprogramma

Gemeentebelang — in lijn met het programma. Gemeentebelang pleit in het verkiezingsprogramma voor meer betaalbare koop- en huurwoningen, snellere procedures en een actieve aanpak van het woonwagendossier. De unanieme raadskeuze om Nieuw Weiburg financieel uitvoerbaar te houden past bij de bouwambitie. De vertraging rond woonwagenstandplaatsen laat tegelijk zien dat een programmapunt pas politieke waarde krijgt wanneer de uitvoering volgt.

ChristenUnie — in lijn met het programma. De ChristenUnie noemt Nieuw Weiburg expliciet als bouwlocatie en wil actief grondbeleid om woningbouw te versnellen. De fractie steunde de bijgestelde grondexploitatie voor circa 1.100 woningen. Het programma bevat daarnaast een concrete wens voor duurzame woonwagenstandplaatsen; de gemeentelijke uitvoeringsachterstand blijft daarom een belangrijk aandachtspunt voor de coalitie.

VVD — in lijn met het programma. De VVD kiest voor tempo in woningbouw, minder bureaucratie en voortgang bij projecten, ook wanneer procedures ingewikkeld zijn. De bijstelling van de grondexploitatie van Nieuw Weiburg is een financieel-bestuurlijke stap om een groot bouwproject door te laten gaan. Het VVD-programma doet over de actuele uitvoering van woonwagenstandplaatsen geen concrete uitspraak.

CDA — in lijn met het programma. Het CDA schrijft dat er voor alle generaties voldoende geschikte woningen beschikbaar moeten blijven en dat woningbouw een blijvend aandachtspunt is. De steun voor voortgang bij Nieuw Weiburg sluit daarbij aan. Het geraadpleegde lokale CDA-programma doet over de actuele planning van woonwagenstandplaatsen geen concrete uitspraak.

De politieke meetlat ligt nu bij uitvoering

De rode draad van deze politieke dagen is helder. Harderwijk kan terecht wijzen op bouwactiviteiten bij het Waterfront en op brede steun voor Nieuw Weiburg. Maar de woonwagenopgave maakt zichtbaar dat woningbouwbeleid niet alleen over aantallen, artist impressions en ministeriële werkbezoeken gaat. Het gaat ook over doelgroepen waarvoor de gemeente al een concrete ambitie heeft opgeschreven, maar waarvoor de schop nog niet in de grond zit. De raad en het college hebben de komende maanden dus niet alleen een woningbouwverhaal te vertellen, maar vooral een planning waar inwoners iets aan kunnen ophangen.