De politieke actualiteit van maandag 9 en dinsdag 10 november zit niet in een nieuw raadsbesluit, maar in de aanloop naar donderdag 12 november. Dan behandelt de gemeenteraad de begroting 2027-2030. Die begroting is sluitend, maar het college noemt haar zelf beleidsarm: nieuwe inhoudelijke keuzes moeten later volgen via het nog uit te werken collegeprogramma en een begrotingswijziging.

Feit: de raad moet de begroting vóór 15 november vaststellen en aan de provincie aanbieden. Het college vraagt de raad onder meer om de begroting vast te stellen, de investeringskredieten voor 2027 vrij te geven en 150.000 euro uit de algemene reserve beschikbaar te houden voor onvoorziene uitgaven. De politieke keuzes over nieuw beleid worden volgens het raadsvoorstel later dit jaar gemaakt.

Redactionele duiding: daarmee ligt er vooral een financiële fundering op tafel, nog geen compleet bouwplan. De kas is geteld, maar het collegeprogramma moet nog vertellen welke kamers er precies in het huis komen. Bestuurlijk is dat op tijd; politiek is het een tussenstand met een nette kaft.

Een overschot, maar ook een hogere rekening

In de gezamenlijke commissiebehandeling van 5 november werd vooral zichtbaar waar de komende raadsavond over zal gaan: de spanning tussen financiële ruimte en de lasten die inwoners merken. De begrotingsapp rekent voor een huishouden met een woning van gemiddelde WOZ-waarde met gemeentelijke woonlasten van 951,24 euro in 2027, tegenover 894,62 euro in 2026. Dat is een stijging van 6,33 procent in de tabel, vooral door hogere afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing. Bij de vergelijking vermeldt de gemeente wel dat in de begroting van 2026 met een onjuiste gemiddelde WOZ-waarde was gerekend; dat heeft volgens de gemeente geen effect op het OZB-tarief of de daadwerkelijke OZB-aanslag.

Partijstandpunt: D66 stelde in de commissie de vraag waarom woonlasten stijgen terwijl de gemeente geld overhoudt. Wethouder Wilco Mazier verwees bij de rioolheffing naar de eerder door de raad gekozen spaarstrategie voor toekomstige vervanging; de afvalstoffenheffing moet kostendekkend zijn. De stijgende kosten voor afvalverwerking hangen volgens de beantwoording onder meer samen met verbrandingsbelasting en de CO2-heffing.

Harderwijk Anders legde een tweede vinger op dezelfde afvalrekening: waarom stijgt nu ook het variabele tarief, terwijl de partij eerder hoorde dat dit niet verstandig zou zijn? Wethouder Marcel van Egmond zei daarop terug te komen. Dat is geen besluit of toezegging over het tarief, maar wel een helder openstaand politiek punt voor het debat. De vuilniszak blijkt daarmee opnieuw een uitstekend lokaal archiefstuk: iedereen heeft er een mening over zodra hij op de rekening verschijnt.

Woningbouw: tempo is niet hetzelfde als verdeling

Ook de woningbouw kwam terug in het begrotingsgesprek. PRO wees erop dat dure koopwoningen volgens de begrotingscijfers sneller worden gerealiseerd dan betaalbare categorieën. Wethouder Jeroen Heldoorn reageerde dat goedkopere woningen in projecten vaak later aan bod komen en noemde 104 sociale huurappartementen die in aanbouw zijn. Feit: in de commissie is hierover geen besluit genomen; het was een inhoudelijke discussie over de voortgang en samenstelling van de woningbouwproductie.

Die discussie krijgt donderdag meteen een Hierdense dimensie. De raad wordt gevraagd 1,21 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de strategische aankoop van Lageweg 52 in Hierden, inclusief bijkomende kosten. Het college wil daarmee een positie verwerven voor de ontwikkeling van het gebied Grote Varen, dat in het gebiedsprogramma Hierden Dorp op lange termijn voor woningbouw is voorzien. Die ontwikkeling staat volgens het voorstel gepland voor na 2040; een volledige businesscase is nog niet gemaakt.

Redactionele duiding: de aankoop is dus geen snelle oplossing voor de huidige woningdruk, maar een keuze om als gemeente vroegtijdig grondpositie en regie te organiseren. Dat kan verstandig vooruitdenken zijn, maar het legt de raad ook een klassieke vraag voor: hoeveel geduld mag een strategische hectare eigenlijk kosten?

De raad krijgt donderdag meer dan alleen de begroting

Naast de begroting staan donderdag ook de Meerinzicht-begrotingswijziging, de aankoop in Hierden, een voorgestelde subsidie van 30.000 euro voor een bronzen kunstwerk bij de heropening van St Jansdal in 2027 en een subsidieregeling van 250.000 euro voor isolatie van bedrijfspanden op de agenda. Voor Meerinzicht moet Harderwijk wegens de gehanteerde verdeelsleutel rekening houden met een verwacht nadeel van 49.000 euro over 2026, ondanks een positief resultaat voor de gemeenschappelijke regeling als geheel.

De belangrijkste politieke vraag blijft echter de begroting zelf. De raad kan donderdag wijzigingen, moties en politieke accenten aanbrengen. Maar zolang het collegeprogramma nog niet is verwerkt, blijft de kernvraag welke ambities de coalitie van Gemeentebelang, ChristenUnie, VVD en CDA later aan deze financiële basis toevoegt — en welke ruimte daar dan nog werkelijk voor is.

Langs het partijprogramma

D66 — in lijn met het programma

D66 stelde vragen over stijgende woonlasten, het structurele begrotingsbeeld en het doorschuiven van investeringen. Dat past bij het eigen programma, waarin de partij inzet op gezonde gemeentefinanciën, zo min mogelijk lastenverhoging en tegelijkertijd ruimte voor investeringen in de toekomst. D66 pleit bovendien voor betalen naar hoeveelheid restafval; de commissievragen gaan dus over de onderbouwing en verdeling van kosten, niet over een afwijzing van elke vorm van variabel afvaltarief.

Harderwijk Anders — in lijn met het programma

Harderwijk Anders vroeg waarom het variabele afvaltarief nu stijgt. In het eigen programma schrijft de partij dat woonlasten niet harder moeten stijgen dan nodig en dat inwoners via betalen per kilo invloed op hun eigen rekening moeten kunnen hebben. De vraag in de commissie sluit daarop aan; over het uiteindelijke stemgedrag van de fractie op 12 november is nog niets vastgesteld.

PRO — in lijn met het programma

PRO kaartte aan dat dure koopwoningen sneller worden gerealiseerd dan betaalbare categorieën. De partij pleit in haar programma voor meer sociale huur, betere doorstroming en duurzame, betaalbare nieuwbouw. De commissie-inbreng is daarmee rechtstreeks in lijn met die programmakeuze, zonder dat daarmee al vaststaat welke motie of begrotingswijziging PRO donderdag zal indienen.

De rode draad

Harderwijk heeft een begroting die financieel op orde moet zijn voordat de politieke inkleuring volledig klaar is. De oppositie gebruikt de behandeling terecht om te vragen naar woonlasten, betaalbare woningen en de betrouwbaarheid van de financiële onderbouwing. Donderdag 12 november volgt het eerste echte examen: niet of de cijfers kunnen optellen, maar of de raad er al voldoende richting in herkent.