Over regenboogvlaggen, politieke inclusiviteit en de merkwaardige kunst van het niet antwoorden.

Harderwijk is een inclusieve gemeente.

Dat is mooi.

Iedereen moet zich vrij, veilig, welkom en geaccepteerd kunnen voelen. Ongeacht wie je bent, waar je vandaan komt of hoe je in het leven staat.

Gemeentebelang onderschrijft dat uitgangspunt nadrukkelijk. Deze week stelt de fractie vragen over de 150 Intersekse Progress Regenboogvlaggen die de gemeente gratis beschikbaar stelt.

Waarom deze vlag? Waarom gratis? Wat kost het? En waarom krijgen inwoners niet de keuze uit verschillende vlaggen?

Prima vragen.

Sterker nog: het is precies waarvoor we volksvertegenwoordigers hebben. Kritisch kijken naar gemeentelijke besluiten, vragen stellen en het college om verantwoording vragen.

Maar er zit een interessante vraag achter al die vragen.

Hoe inclusief is een politieke partij eigenlijk in haar eigen omgang met inwoners?

Want inclusiviteit is een prachtig woord. Het doet het uitstekend in verkiezingsprogramma's, persberichten en toespraken. Je kunt het op een spandoek zetten, op een website plaatsen en desnoods in zes kleuren laten drukken.

Maar het wordt pas echt interessant wanneer een inwoner zelf iets vraagt.

Niet tijdens een feestelijke bijeenkomst.

Niet wanneer de fotograaf klaarstaat.

Niet wanneer er een wethouder met een vlag in zijn handen staat.

Maar op een gewone dinsdag, wanneer iemand een kritische lezersvraag stelt.

Dan begint inclusiviteit pas echt geld waard te worden.

En dat kost niet eens €18,56.

Alleen een antwoord.

Via een onafhankelijk platform zijn lezersvragen aan politieke fracties voorgelegd. De ervaring daarbij is dat reacties uitblijven, terwijl die vragen juist bedoeld zijn om inwoners inzicht te geven in politieke standpunten.

Dat roept een vraag op die misschien wel belangrijker is dan de vraag welke vlag aan een gemeentelijke gevel hangt.

Als een partij zegt dat iedereen welkom is, hoort de kritische vragensteller daar dan ook bij?

Of geldt dat welkom vooral zolang iemand geen lastige vragen stelt?

Want kijk eens hoe merkwaardig de situatie wordt.

Gemeentebelang vindt dat de gemeente zorgvuldig moet omgaan met symbolen die inwoners mogelijk verschillend ervaren.

Een verdedigbaar standpunt.

De fractie wil ruimte voor verschillende opvattingen.

Ook verdedigbaar.

Maar juist daarom zou je verwachten dat een partij graag uitlegt hoe zij zelf met verschillende opvattingen omgaat.

Inclusiviteit is namelijk meer dan accepteren dat mensen verschillend zijn.

Het betekent ook bereid zijn mensen serieus te nemen wanneer hun vragen niet precies passen bij de eigen agenda.

Een vlag kan immers niemand beantwoorden.

Een raadslid wel.

En daar begint de ongemakkelijke vergelijking.

De gemeente deelt 150 vlaggen uit om zichtbaarheid en acceptatie te bevorderen.

Gemeentebelang wil weten waarom.

Maar wanneer inwoners via lezersvragen politieke duidelijkheid zoeken en antwoorden uitblijven, ontstaat een heel ander soort zichtbaarheid.

De zichtbaarheid van stilte.

En stilte is een opmerkelijk communicatiemiddel voor een volksvertegenwoordiger.

Zeker wanneer diezelfde volksvertegenwoordiger spreekt over verbinding.

Misschien moeten we daar ook eens een vlag voor ontwerpen.

Een volledig witte.

Geen kleuren.

Geen symbolen.

Geen ingewikkelde maatschappelijke discussie.

Gewoon een leeg vlak.

De officiële vlag van de onbeantwoorde lezersvraag.

Met daaronder het gemeentelijke motto:

Wij vinden uw betrokkenheid belangrijk. Over de inhoud hoort u mogelijk niets.

Natuurlijk heeft een politieke fractie het recht om te bepalen hoe zij communiceert. Niet iedere vraag hoeft via ieder kanaal te worden beantwoord. Een partij mag kiezen voor een persoonlijk gesprek, een schriftelijke reactie of verwijzing naar een eerder gepubliceerd standpunt.

Maar dan is het wel zo helder om dat uit te leggen.

Want een uitnodiging tot gesprek is iets anders dan de verwachting dat de inwoner eerst aan door de partij gestelde voorwaarden moet voldoen voordat een inhoudelijk antwoord bespreekbaar wordt.

En precies daar wordt het begrip inclusiviteit interessant.

Wie bepaalt eigenlijk hoe de inwoner mag deelnemen?

De inwoner?

Of de partij die zegt namens die inwoner te spreken?

Een inwoner hoeft niet eerst lid te worden van een partij om een vraag te mogen stellen.

Hoeft niet eerst koffie te komen drinken.

Hoeft niet eerst te bewijzen dat hij de juiste bedoelingen heeft.

En hoeft al helemaal niet vooraf te beloven dat het antwoord hem zal bevallen.

Een volksvertegenwoordiger vertegenwoordigt immers niet alleen mensen die prettig communiceren, instemmend knikken of dezelfde politieke voorkeur hebben.

Ook de kritische inwoner hoort erbij.

Juist die.

Want voor instemmende geluiden heb je geen democratische controle nodig.

Daarvoor kun je ook gewoon je eigen verkiezingsprogramma nog eens voorlezen.

En laat er geen misverstand over bestaan: de vragen van Gemeentebelang over de regenboogvlaggen mogen gewoon gesteld worden.

Wat kosten die vlaggen?

Waarom is voor dit ontwerp gekozen?

Welke beleidsafweging ligt eraan ten grondslag?

Allemaal legitiem.

Maar waarom zou die kritische nieuwsgierigheid alleen richting het college mogen stromen?

Waarom zou een fractie wél verantwoording verlangen van het gemeentebestuur, maar niet zelf duidelijk hoeven maken hoe zij omgaat met vragen van inwoners?

Dat is de kern.

Niet de kleur van een vlag.

Niet de discussie over gender.

Niet de vraag wie welk symbool aan zijn gevel wil hangen.

Maar de eenvoudige vraag of politieke principes ook gelden wanneer ze ongemakkelijk worden.

Inclusiviteit die alleen zichtbaar is wanneer je er zelf een persbericht over kunt schrijven, is nog geen bewijs van een open gesprek.

En verbinding ontstaat niet doordat iedereen hetzelfde symbool ophangt.

Verbinding ontstaat wanneer mensen met verschillende opvattingen bereid zijn elkaar serieus te nemen.

Ook wanneer er geen camera bij staat.

Ook wanneer het gesprek kritisch is.

Ook wanneer het antwoord politiek lastig ligt.

Gemeentebelang stelt terecht dat een gemeente niet zomaar moet aannemen dat één symbool namens iedereen spreekt.

Maar dan geldt dezelfde kritische maatstaf voor een politieke fractie.

Neem ook niet zomaar aan dat een verklaring over inclusiviteit voldoende is om inwoners zich gehoord te laten voelen.

Daar is meer voor nodig.

Bijvoorbeeld een reactie.

Een uitleg.

Een standpunt.

Desnoods een beleefd bericht dat de fractie niet op de gestelde vraag wil ingaan, met de reden waarom.

Dan weet een inwoner tenminste waar hij aan toe is.

En misschien is dat uiteindelijk wel de meest interessante vraag voor Lloyd-Leonard Opdam en zijn fractie.

Niet welke regenboogvlag de gemeente moet uitdelen.

Maar welke betekenis de woorden iedereen is welkom hebben wanneer een inwoner zich met een kritische vraag meldt.

Want een regenboog heeft veel kleuren.

Een politieke reactie hoeft er maar één te hebben.

Duidelijkheid.

En zolang die ontbreekt, blijft er een ongemakkelijke tegenstelling bestaan tussen de inclusieve woorden die de politiek graag gebruikt en de manier waarop inwoners het contact met diezelfde politiek kunnen ervaren.

Misschien kan Gemeentebelang daar eens schriftelijke vragen over stellen.

Aan zichzelf.

Dat scheelt een collegebesluit.

Dat scheelt gemeentelijke capaciteit.

Dat scheelt waarschijnlijk ook meer dan 150 vlaggen aan administratieve kosten.

En het mooiste?

Het antwoord hoeft niet eens in kleur.

Zwart op wit is voldoende.

Want wie iedereen welkom heet, moet niet verbaasd zijn wanneer er daadwerkelijk iemand aanklopt.